Ankara Göz Hekimi: Göz Muayenesinde Neler Yapılır?

Bir göz muayenesi tek bir işlemden değil, birbirini tamamlayan basamaklardan oluşur: görme keskinliğinin ölçülmesi, kırma kusurunun belirlenmesi, gözün ön bölümünün mikroskopla incelenmesi, göz içi basıncının ölçülmesi ve gerekli görüldüğünde gözbebeği genişletilerek retinanın değerlendirilmesi. Bu sıra rastgele değildir; her basamak bir sonrakinin nasıl yapılacağına yön verir.

Muayenenin süresi kişiye göre değişir. Yalnızca gözlük numarası kontrolü için gelen birinde işlem kısa sürerken, retina değerlendirmesi gereken bir hastada damla etkisinin oturması beklendiğinden toplam süre uzayabilir. Aşağıda bu basamaklar sırasıyla ele alınmaktadır.

Muayene Öncesi Hazırlık

Başvurudan önce yapılması gerekenler azdır ancak bazıları sonucu etkiler. Kontakt lens kullanılıyorsa muayeneden bir süre önce çıkarılması istenir; lens korneanın yüzey şeklini geçici olarak değiştirdiğinden ölçümler yanıltıcı çıkabilir. Sert lens kullananlarda bu süre daha uzundur.

Kullanılan ilaçların listesi getirilmelidir. Tansiyon ilaçları, kortizon içeren tedaviler, prostat ilaçları ve bazı psikiyatri ilaçları göz bulgularını ya da uygulanacak damlaların etkisini değiştirebilir. Şeker hastalığı, tiroit hastalığı ve romatizmal hastalık öyküsü de muayenenin kapsamını belirleyen bilgilerdendir. Ailede glokom, sarı nokta hastalığı ya da erken yaşta görme kaybı öyküsü varsa bunun aktarılması önemlidir.

Görme Keskinliğinin Ölçülmesi

İlk basamak, kişinin ne kadar net gördüğünün sayısal olarak belirlenmesidir. Belirli mesafeden okunan harf sırası tablosu kullanılır ve her göz ayrı ayrı ölçülür. Sonuç genellikle onluk ya da kesirli bir değerle ifade edilir.

Ölçüm iki aşamalıdır. Önce kişinin mevcut hâliyle gördüğü kaydedilir, ardından gözlük ya da deneme camlarıyla ulaşılabilecek azami düzey belirlenir. Bu ikinci değer daha anlamlıdır: camla düzelen bir bulanıklık kırma kusurunu düşündürürken, tam düzeltmeye rağmen sürüyorsa gözün kendisinde bir sorun aranır. Yakın görme ayrıca değerlendirilir ve kırk yaş sonrasında bu ölçüm rutinin parçasıdır.

Kırma Kusurunun Belirlenmesi

Otorefraktometre adı verilen cihaz, göze zararsız bir ışık göndererek kırma kusurunu saniyeler içinde ölçer. Bu ölçüm başlangıç noktasıdır, son değer değildir. Cihazın verdiği sayılar deneme çerçevesiyle kontrol edilir ve kişinin en rahat gördüğü kombinasyon belirlenir.

Çocuklarda ve genç erişkinlerde ölçüm farklılaşır. Gözün odaklama kası bu yaşlarda güçlü olduğundan, ölçüm sırasında devreye girerek gerçek numarayı gizleyebilir. Bu nedenle odaklamayı geçici olarak durduran damlalar kullanılır ve ölçüm damla etkisi altında tekrarlanır. Ankara Göz Hekimi değerlendirmesinde bu yöntemin uygulanıp uygulanmayacağına yaşa ve bulgulara göre karar verilir.

Biyomikroskop İncelemesi

Biyomikroskop, gözün ön bölümünü büyüterek ve ince bir ışık kesitiyle aydınlatarak inceleyen cihazdır. Kişi çenesini ve alnını cihaza dayar, hekim karşıdan bakarak değerlendirir. İşlem ağrısızdır ve göze temas edilmez.

Bu incelemede göz kapağı kenarları, kirpik dipleri, konjonktiva, kornea, ön kamara, iris ve lens sırayla gözden geçirilir. Korneadaki en küçük çizik, gözyaşı filminin kalitesi, ön kamaradaki iltihap hücreleri ve lensteki bulanıklığın yoğunluğu bu aşamada saptanır. Ön kamaranın derinliği de değerlendirilir; sığ bir ön kamara, gözbebeğinin damla ile genişletilmesinin uygun olup olmadığını belirleyen bulgulardandır.

Göz İçi Basıncının Ölçülmesi

Göz içi basıncı, glokom değerlendirmesinin temel ölçümüdür. Hava üfleyerek çalışan cihazlarla ya da göze uyuşturucu damla damlatıldıktan sonra yapılan temaslı yöntemle ölçülebilir. Temaslı yöntem genel olarak daha güvenilir kabul edilir.

Ölçüm gün içinde değişkenlik gösterir; sabah ve akşam değerleri farklı çıkabilir. Bu nedenle sınırda bulunan bir değer tek başına tanı koydurmaz, farklı zamanlarda tekrarlanabilir. Korneanın kalınlığı da sonucu etkiler: ince kornealarda basınç olduğundan düşük, kalın kornealarda yüksek ölçülebilir. Bu nedenle şüpheli olgularda kornea kalınlığı ayrıca ölçülür.

Gözbebeğinin Genişletilmesi

Retinanın bütününü görebilmek için gözbebeğinin damla ile genişletilmesi gerekir. Genişlemenin oturması genellikle yirmi ile kırk dakika arasında sürer. Bu süre boyunca beklenir, ardından retina merceklerle ayrıntılı biçimde incelenir.

Damlanın etkisi birkaç saat sürer. Bu süre içinde yakın görme bulanıklaşır ve ışığa karşı duyarlılık artar. Bu nedenle muayeneye araç kullanmadan gelinmesi ve yanında güneş gözlüğü bulundurulması önerilir. Damla uygulanmadan önce ön kamara derinliği değerlendirilir; dar açılı olduğu düşünülen gözlerde farklı bir yol izlenebilir.

Retina Değerlendirmesi

Genişletilmiş gözbebeğinden yapılan incelemede retinanın merkezi ve çevresi ayrı ayrı gözden geçirilir. Merkezde sarı nokta alanı, optik sinir başının görünümü ve damar yapısı değerlendirilir. Çevrede ise retina yırtığı, incelme alanları ve dejenerasyon odakları aranır.

Şeker hastalarında bu değerlendirme özel önem taşır; damarlardaki mikroanevrizmalar, kanama odakları ve sızıntı alanları erken evrede yalnızca bu incelemeyle saptanabilir. Yüksek numaralı miyopisi olanlarda retinanın çevresi daha ince olduğundan yırtık açısından dikkatli bakılır.

Retina değerlendirmesinin kapsamı kişiye göre değişir. Şikayeti olmayan genç bir erişkinde merkez bölgenin incelenmesi yeterli görülebilirken, risk taşıyan kişilerde çevre retinanın da ayrıntılı taranması gerekir. Ankara Göz Doktoru değerlendirmesinde bu kapsam, kişinin öyküsü ve muayene bulgularına göre belirlenir.

Hangi Durumlarda Ek Test İstenir?

Temel muayene bulguları bazı durumlarda ek incelemeyle desteklenir. Görme alanı testi, kişinin ne kadar geniş bir alanı algıladığını ölçer ve glokom takibinde vazgeçilmezdir; sinir hasarı ilerledikçe alanda kayıp oluşur. Test dikkat gerektirir ve ilk seferlerde sonuç öğrenme etkisiyle değişebilir.

Optik koherens tomografi (OKT) retina katmanlarının kesitsel görüntüsünü çıkarır; sarı nokta hastalığında sıvı birikimini, glokomda sinir lifi tabakasındaki incelmeyi sayısal olarak gösterir. Kornea topografisi korneanın yüzey haritasını çıkarır ve keratokonus tanısında temel yöntemdir. Anjiyografi ise damar içine verilen boyalı madde ile retina damarlarındaki sızıntı ve tıkanıklıkları ortaya koyar.

Çocuklarda Muayene Nasıl Farklıdır?

Konuşamayan ya da harf tanımayan çocuklarda görme, farklı yöntemlerle değerlendirilir. Bebeklerde ışığa ve nesneye ilgi, gözlerin bir cismi izleyip izlemediği ve her iki gözün kapatıldığında verilen tepki gözlenir. Bir gözü kapatıldığında belirgin biçimde huzursuzlanan bir bebekte, açık kalan gözde görme sorunu olabileceği düşünülür.

Okul öncesi çocuklarda harf yerine resim ya da yön gösteren sembollerle hazırlanmış tablolar kullanılır. Çocuk muayenesinde damla ile ölçüm çoğu zaman zorunludur, çünkü odaklama kası gizli bir hipermetropiyi maskeleyebilir. Kırmızı refle kontrolü ise doğuştan kataraktı saptamaya yarayan basit ve önemli bir bakıştır.

Muayene Ne Sıklıkta Tekrarlanmalı?

Şikayeti olmayan erişkinlerde belirli aralıklarla kontrol önerilir ve bu aralık yaşla kısalır. Kırk yaşından sonra göz tansiyonunun sıklaşması ve sarı nokta değişikliklerinin başlayabilmesi nedeniyle düzenli değerlendirme öne çıkar.

Bazı gruplarda sıklık ayrıca belirlenir. Şeker hastalarında tanı anından itibaren düzenli retina muayenesi planlanır. Glokom tanısı almış ya da şüpheli bulunan kişilerde basınç ölçümü ve görme alanı testi belirli aralıklarla tekrarlanır. Ankara Göz Doktorları tarafından yapılan planlamada kişinin mevcut bulguları ve risk etkenleri birlikte değerlendirilir.

Sık Sorulan Konular

Muayenede acı duyulup duyulmayacağı en sık sorulan sorudur. Standart göz muayenesi ağrısızdır; temaslı basınç ölçümü öncesinde uyuşturucu damla kullanıldığından bu işlem de ağrı yaratmaz. Damla damlatılırken kısa süreli batma hissedilebilir.

Bir diğer soru, gözlük numarasının her muayenede değişip değişmeyeceğidir. Erişkinlerde numara genellikle belirli bir dönem sabit kalır; sık ve hızlı değişim katarakt gelişimi ya da kan şekeri düzensizliği gibi durumları düşündürebilir. Göz Doktoru Ankara başvurularında bu tür bir öykü, muayenenin kapsamını genişleten bir bulgu olarak değerlendirilir.

Muayene Sonrası

Gözbebeği genişletilmişse damla etkisi geçene kadar yakın işler zorlanır ve dışarıda parlaklık rahatsız edici olabilir. Bu geçicidir. Bulgular değerlendirildikten sonra sonuç hastaya açıklanır; gerekiyorsa tedavi başlanır, ek test planlanır ya da kontrol tarihi belirlenir.

Reçete edilen damlaların kullanım biçimi önemlidir. Birden fazla damla varsa aralarında birkaç dakika beklenmesi, damlatma sırasında şişe ucunun göze değdirilmemesi ve göz kapağı kenarına damlatmak yerine alt kapak cebine damlatılması önerilen uygulamalardır.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikayetlerinizin değerlendirilmesi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir.